Zaawansowana Konceptualizacja CBT

Integracja ujęcia Becka (2021) oraz modelu Kuykena, Padesky'ego i Dudleya (2009)

CZĘŚĆ I: Makro-poziom (Tło i Kontekst)

1. Czynniki Predysponujące (Wczesne Doświadczenia)

  • Jakie kluczowe wydarzenia z dzieciństwa/okresu dorastania ukształtowały pacjenta?
  • Jakie komunikaty na swój temat pacjent otrzymywał od głównych opiekunów lub rówieśników?
  • Czy występuje genetyczna lub biologiczna podatność (np. wywiad rodzinny w kierunku depresji)?

2. Czynniki Wyzwalające (Precipitating Factors)

  • Dlaczego pacjent szuka pomocy właśnie teraz? (A nie np. 3 lata temu).
  • Jakie krytyczne wydarzenie (np. strata pracy, choroba, konflikt) przeciążyło jego dotychczasowe strategie radzenia sobie?
  • Jaki ukryty schemat został aktywowany przez to konkretne zdarzenie?

3. Zasoby i Czynniki Chroniące (Protective Factors)

  • Wewnętrzne: Jakie cechy pomogły pacjentowi przetrwać do tej pory? (Inteligencja, humor, upór, wgląd).
  • Zewnętrzne: Kto stanowi sieć wsparcia? (Partner, przyjaciele, bezpieczne środowisko pracy).
  • Gdzie w życiu pacjenta problem nie występuje? Kiedy funkcjonuje optymalnie?

CZĘŚĆ II: Mikro-poziom (Przekrój Poznawczy)

4. Typowa Sytuacja Aktywująca (Sygnał)

  • Tylko suche fakty: Kto? Co? Gdzie? Kiedy? (Jak z zapisu kamery wideo).
↓

5. Myśli Automatyczne i Zniekształcenia

  • Czy to była myśl w słowach, czy obraz/wspomnienie przed oczami?
  • Na ile % wierzysz w tę myśl w chwili, gdy się pojawia?
  • Funkcja: Czy ta myśl próbuje Cię przed czymś ostrzec, czy raczej Cię krytykuje?
  • Zniekształcenia: Czy traktujesz emocje jako dowód (uzasadnienie emocjonalne)?
↓

6. Emocje i Reakcje Fizjologiczne

  • Jakie emocje się pojawiły (podaj % nasilenia)?
  • Gdzie w ciele było to odczuwalne? (Napięcie mięśni, płytki oddech, ucisk w klatce).
↓

7. Przekonania Pośredniczące (Zasady i Założenia)

  • Standardy: Jakie wymagania stawiasz sobie w tej sytuacji, których nie stawiasz innym?
  • Warunki (Jeśli... to...): Co musisz robić, aby uniknąć katastrofy/odrzucenia?
  • Koszty: Co by się stało, gdybyś choć raz złamał tę zasadę? W czym ona pomaga, a w czym ogranicza?
↓

8. Przekonania Kluczowe (Core Beliefs)

  • Definicja: Co to znaczy być 'bezwartościowym'/'niekompetentnym' według Twojej definicji?
  • Globalność: Czy to dotyczy tylko tej sytuacji, czy definiuje całego Ciebie?
  • Test spójności: Gdybyśmy znaleźli 100 dowodów na to, że jesteś kompetentny, jak Twój umysł by je odrzucił?
  • Kategoria bezradności (nieadekwatność) vs Kategoria nieatrakcyjności (niezasługiwanie na miłość).
↓

9. Strategie Kompensacyjne (Zachowania Zabezpieczające)

  • Unikanie poznawcze: Czy robisz coś w myślach (liczenie, odwracanie uwagi), by nie czuć lęku?
  • Kontrola: Ile energii zużywasz na upewnianie się, że wszystko jest idealnie?
  • Sygnały bezpieczeństwa: Czego/kogo potrzebujesz obok siebie, by przetrwać tę sytuację?

CZĘŚĆ III: Dynamika Podtrzymująca

10. Czynniki Podtrzymujące (Perpetuating Factors)

  • Pętle sprzężenia: Jak zachowanie zabezpieczające z pkt 9 paradoksalnie potwierdza przekonanie kluczowe z pkt 8?
  • Biologia/Styl życia: Czy bezsenność, dieta lub substancje psychoaktywne nasilają objawy?
  • Środowisko: Czy osoby z otoczenia (nieświadomie) wzmacniają problem (np. wyręczając pacjenta)?

CZĘŚĆ IV: Synteza

Hipoteza Robocza (Case Formulation Hypothesis)

Sklej zebrane informacje w narrację. Uzupełnij poniższy schemat swoimi danymi:
"Z powodu [Wczesnych doświadczeń - pkt 1], pacjent wykształcił przekonanie kluczowe [pkt 8]. Aby przetrwać i chronić się przed bólem, przyjął zasadę [pkt 7]. Kiedy nastąpił wyzwalacz [pkt 2], aktywowały się myśli [pkt 5], co doprowadziło do emocji [pkt 6] i zachowań [pkt 9]. Problem jest obecnie podtrzymywany przez [pkt 10], jednak rokowania są korzystne dzięki zasobom takim jak [pkt 3]."